Rodzice przekazują dom synowi, dziadkowie przepisują mieszkanie na wnuczkę, małżonek daruje drugiemu udział w działce. Darowizna nieruchomości to jeden z najczęstszych sposobów przekazywania majątku w rodzinie. Zanim jednak dojdzie do podpisania umowy, warto wiedzieć, jak wygląda to od strony formalnej, jakie podatki mogą się pojawić i jakie skutki ma darowizna w przyszłości, np. przy spadku czy rozwodzie.
Forma umowy darowizny
Darowizna nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego. Umowa zawarta w innej formie, np. pisemnej, jest nieważna. Akt sporządza notariusz, a strony podpisują go w kancelarii. Notariusz zamieszcza w akcie wniosek do sądu o wpis nowego właściciela w księdze wieczystej i przesyła go elektronicznie.
Jakie dokumenty przygotować?
- dowody osobiste darczyńcy i obdarowanego,
- numer księgi wieczystej nieruchomości,
- dokument potwierdzający nabycie nieruchomości przez darczyńcę, np. akt notarialny, postanowienie o nabyciu spadku,
- przy działkach: wypis z rejestru gruntów, a czasem wypis i wyrys z planu miejscowego lub zaświadczenie o przeznaczeniu terenu,
- przy lokalach spółdzielczych: zaświadczenie ze spółdzielni,
- informacje o pokrewieństwie stron, potrzebne m.in. do ustalenia podatku.
Zakres dokumentów zależy od rodzaju nieruchomości. Kancelaria podpowie, co dokładnie przynieść.
Podatek od darowizny
Obdarowany może być zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn. Jego wysokość zależy od grupy podatkowej, czyli stopnia pokrewieństwa z darczyńcą, oraz od wartości darowizny. Najważniejsze zasady:
- Najbliższa rodzina, czyli małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb i ojczym oraz macocha, korzysta ze zwolnienia z podatku.
- Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego w tej grupie nie trzeba dodatkowo zgłaszać darowizny do urzędu skarbowego, bo notariusz przekazuje informację.
- Pozostałe osoby płacą podatek według stawek i kwot wolnych przewidzianych dla ich grupy podatkowej. Notariusz pobiera wtedy podatek jako płatnik.
Podatku od czynności cywilnoprawnych przy zwykłej darowiźnie co do zasady nie ma.
Darowizna a spadek
Darowizny dokonane za życia mogą mieć znaczenie po śmierci darczyńcy:
- zaliczenie na schedę, czyli uwzględnienie darowizny przy podziale spadku między spadkobierców ustawowych,
- zachowek, bo darowizny dla spadkobierców i niektóre darowizny dla innych osób dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku.
Oznacza to, że darowizna mieszkania jednemu dziecku może wpłynąć na roszczenia pozostałego rodzeństwa w przyszłości. Notariusz wyjaśni, jak te mechanizmy mogą działać w konkretnej rodzinie.
Darowizna a majątek wspólny małżonków
Nieruchomość otrzymana w darowiźnie wchodzi zasadniczo do majątku osobistego obdarowanego, nawet jeśli pozostaje on w związku małżeńskim, chyba że darczyńca postanowi inaczej. Ma to znaczenie np. przy ewentualnym rozwodzie. Jeśli rodzice chcą, by nieruchomość trafiła do majątku wspólnego dziecka i jego małżonka, trzeba to wyraźnie zaznaczyć w umowie.
Czy darowiznę można odwołać?
Darowizna jest co do zasady trwała, ale przepisy przewidują możliwość jej odwołania, jeżeli obdarowany dopuścił się wobec darczyńcy rażącej niewdzięczności. Odwołanie następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie i podlega ograniczeniom czasowym. W praktyce bywa przedmiotem sporów sądowych. Dlatego warto rozważyć dodatkowe zabezpieczenia w umowie.
Zabezpieczenie darczyńcy
Rodzice przekazujący dom dzieciom często chcą mieć pewność, że będą mogli w nim nadal mieszkać. Możliwe rozwiązania to m.in.:
- służebność mieszkania, czyli prawo do zamieszkiwania w nieruchomości, wpisywane do księgi wieczystej,
- użytkowanie, czyli prawo do korzystania z nieruchomości i pobierania z niej pożytków,
- umowa dożywocia zamiast darowizny, w której nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie.
Każde z tych rozwiązań ma inne skutki prawne i podatkowe. Warto omówić je z notariuszem przed podpisaniem umowy.
Darowizna nieruchomości w Białymstoku
Kancelaria Notarialna Barbary Motal-Filipczuk w Białymstoku sporządza umowy darowizny, umowy dożywocia oraz akty ustanowienia służebności. Notariusz z ponad trzydziestoletnim doświadczeniem pomaga dobrać rozwiązanie, które chroni interesy zarówno darczyńcy, jak i obdarowanego. O orientacyjne koszty i potrzebne dokumenty możesz zapytać, wysyłając wiadomość e-mail do kancelarii.
Podsumowanie
Darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Najbliższa rodzina jest zwolniona z podatku, a pozostali obdarowani płacą go według swojej grupy podatkowej. Darowizna może wpływać na przyszły podział spadku i zachowek, a darczyńca może zabezpieczyć się służebnością mieszkania. Przed podpisaniem umowy warto przemyśleć wszystkie skutki i porozmawiać z notariuszem. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
